چەندان جار جار باس كراوە كە بوونی ئۆپۆزیسیۆن لە ناو هەر پێكهاتەیەكی حوكمڕانیدا، واتە دداننان بەهەبوونی ئازادیی بیروڕای سیاسی و ئامادەبوونی دەسەڵاتی حوكمڕان بۆ گوێگرتن لە دەنگی ڕەخنەگر و ناڕازی. هیچ سیستمێكی سیاسیی بە بێ بوونی ئۆپۆزیسیۆنێكی كارا و بەویژدان، ناتوانێت لە كەموكوڕی و لاوازییەكانی تێپەڕێت و بۆشاییەكان پڕ كاتەوە. یەكێك لە شانازییەكانی حوكمڕانی كورد لە ٩١ بەم لاوە بوونی دەنگی بەرزی ناڕازی لە هەموو كابینە یەك لە دوای یەكەكاندا بووە. بێگومان باسكردنی بوونی دەنگی ناڕازی هەرگیز بەو مانایە نایەت كە ئەو سیستمە حوكمڕانی لە پلەی ئایدیال و كەماڵدایە، چونكە هیچ حكوومەتێك ناتوانێ لە دنیادا ئاوەها دەعیەیەكی هەبێت و هەر بەپێی ئەم فەلسەفەیەش بوونی ئۆپۆزیسیۆن پێویستییەكی جەوهەرییە.
هاوكات بوونی دەنگی ناڕازیش بەو مانایە نییە كە بێگومان لایەنێكی سیاسیی بە شایستەیی نوێنەرایەتیی ئەو دەنگە دەكات. ڕەنگە لە ساڵی 1991ەوە تا ئێستە ئێمە تەنیا بتوانین ناوی گۆڕان لە لیستی ئۆپۆزیسیۆندا دابنێین ئەویش نەك بە تەواوەتی، بەڵكو بە نیوەچڵی و دیسان ئەوەش نەك بۆ ماوەیەكی دوور و درێژ، بەڵكو بۆ ماوەیەكی كورتخایەن. گۆڕان بەو هۆیەی كە هەم سەركردەكەی و هەم ئەڵقەی دەوری سەركردەكەی لە ناو سیستمی سیاسیدا، پێشتر ڕۆڵیان هەبوو و ئەو سیستمەش دەرهاوێشتەی هزر و مێژوویەكی گشتی كە ئەوانیش بەشێك بوون لێی. بۆیە گۆڕان بەو بارەیدا كە لە یەكێتیی دابڕا و لە پێكهاتەكەی خۆی یاخی بوو، دەكرێت بەشێك هەڵگری ناوی ئۆپۆزیسیۆن بێت، بەڵام بەوەش كە خۆی سێبەری هزری سیاسیی یەكێتیی نیشتمانی و بگرە لە زۆر قۆناغیشدا وەك فیكری سیاسیی ئەو حزبە بوو، بە ئۆپۆزیسیۆنبوونی تەواوی شتێكی لۆجیكی نابێت.
ئەگەر بە لێبوردەییەوە گۆڕان بخەینە ناو لیستی ئۆپۆزیسیۆن، ئەوا دەبینین تەمەنەكەی بەشی ئەوەی نەكرد كە دوای دامەزرێنەرەكەی، ڕێچكە ڕەخنەگرانە ڕادیكاڵەكەی بەردەوام بێت و نەك تەنیا شكستی هێنا، بەڵكو داڕما و پاشەكشەیەكی كوشندە و ڕێسواكەرانەی كرد. ئەوانەی كە بەشیك وەفایان تێدا مابوو بۆ گۆڕان و كاك نەوشیروانی كۆچكردوو، وردە وردە بەو بڕوایە گەیشتن كە پارتی دیموكراتی كوردستان دەتوانێ ڕاستەڕێی سیاسەت لە كوردستان بپێوێت و ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ هاتنە ژێر سەیوان و خێوەتەكەی ئەو حزبەوە كە جومگەی سەرەكیی حوكمڕانییە لە كوردستان. ئێستە ئێمە چەند گۆڕان دەبینین بە چەند لایەنداری سیاسیی لێڵ و پێڵەوە كە دەوری هەمووشیان بە بەرژەوەندی و تمووحی ئابووری و … دراوە.
شكستی گۆڕان ئەزموونێكی تاڵە بۆ هەر كەسێكی دیموكرات كە تێگەیشت ئۆپۆزیسیۆن لەم وڵاتەدا، بە ئاسانی پێگەی ڕەسەنی خۆی نادۆزێتەوە و شوێنپێی هێندە جێگیر نییە تا بتوانێت هاوسەنگییەكی لۆجیكیی مێژووداری هێز لە پێكهاتەی حوكمڕانیدا بگۆڕێت. پانتای گشتیی كورد و ڕای سیاسیی كوردستانیان، دەبوو ئەم ئەزموونەی گۆڕان كە بێگومان بەنیسبەت ئەوانەی تا ئێستە هەن (لانیكەم تا كاتێك كاك نەوشیروان لە ژیاندا مابوو) باڵای بەرزتر بوو، وانە وەربگرن، وانەیەك كە بیریان بخاتەوە باسكردنی خەون و قسەی بریقەدار لەسەر شاشەكان چەند ئاسانە و كەوتنە ناو تۆڕێكی ترسناك لە خێزانچێتی و بەرژەوەندی و … چەند كوشندە و ڕێسواكەرە.
دوای گۆڕان ئەوەی كە زیاتر و زۆرتر بە توانا و سەرمایە و میدیاوە خۆی بە گوێ و چاوەكان ئاشنا كرد، نەوەی نوێ بوو. خیتابە زۆر و زەبەندەكانی شاسوار عەبدولواحید كە زۆربەیان بەمەوە دەستی پێ دەكرد “ئەمەم بۆ هەڵگرن بۆ مێژوو!” هەمووی بە درۆ دەرچوو. دڵنیام ئەوانەی تۆزێك باوەڕیان بە دیموكراسی ماوە، ئاواتیان دەخواست نەوەی نوێ هەر بەو ڕۆحییەتە عینادی و بەحیساب ڕەخنەكارانەوە هەر هەبێت و بوونی لە نەبوونی باشترە، بەڵام كێشەی خەونبینانی دیموكراسی ئەوەیە كە واقیع و زەوینەی سەرهەڵدانی ئۆپۆزیسیۆن، زۆرجار لە بیر دەكەن. نەوەی نوێ دەرهاوێشتەی هاوكێشەیەك بوو كە بەر لە هەر شتێك پارە و سەرمایە ڕۆڵی تێدا دەگێڕا. شاسوار تا ئێستەش دنیایەك قسە لەسەر خۆی و پڕۆژەكان و قۆڵبڕینەكانی هەیە. میدیای نەوەی نوێ توانی لە چەندان كاتی جیاواز و چارەنووسسازدا لە ڕێگەی میدیاكانیەوە و بەهۆی شۆ و نمایشە نیوە مۆدێرنەكانی سەرۆكەكەیەوە، هەندێك خەڵكی تامەزرۆ بەو قەناعەتە بگەیەنێت كە بۆ گۆڕانێكی بنەمایی هاتووە و شتێك بەناوی سازش و ڕێككەوتن لەگەڵ یەكێتی و پارتیدا، هەرگیز لە ئارادا نییە (ئەوانەی كە ئەم گوتەیەیان قبووڵ نییە با بگەڕێنەوە بۆ ئەو وتووێژانەی كە شاسوار تێیدا گوتوویەتی “ئەمەشم هەڵگرن بۆ مێژوو توخوا”!). بەڵام ئێستە خۆی لە چەقی یاریی سیاسیی یەكێتیدایە و بگرە نەوەی نوێش وەك ناوەڕۆك لە ناو سەركێشییەكانی كاك بافڵدا بتوێنێتەوە.
Leave a Reply