ئەزموونی خۆسەریی ڕۆژئاوای كوردستان، دوای 14 ساڵ لە خۆبەڕێوەبردن و سەربەخۆیی جیۆگرافی، سیاسی، كارگێڕی و بەخشینی هەزارەها شەهید، بەداخەوە كۆتایی هات و كورد لەو بەشە نەك گەڕایەوە چوارگۆشەی یەكەم، بگرە خاڵی سفر و مەزڵووم عەبدیش لە سەرۆكی نیمچە قەوارەیەكی هاوشێوەی دەوڵەت و سەربەخۆوە، بوو بە ڕاوێژكاری سەرۆكێك، كە هیچ گومانی تێدا نییە، بە جیهانبینی و بیركردنەوەی ئسوڵی و ئیسلامییانە، ئێستەیش هەڵگڕی بیروباوەڕی توندڕۆییە. هەڵبەتە، هەر كوردێك بەو گۆڕانكارییە دڵخۆش بێت، دەبێ گومان لە كوردبوونی خۆی بكات، بەڵام بە هەموو پێوەرێك ئەوەی لە ڕۆژئاوا ڕووی دا، شكست و كۆتایی بوو بە خەونی سەربەخۆیی كورد كە گوایە لە ڕۆژئاوا بنیات دەنرا.
لە كۆمەڵگەی ئێمەدا، چونكە چەمكی سیاسەت بێ بەها كراوە و بووەتە چەمكێكی میلی و كۆمەڵایەتی، ئیدی هەمووان خۆیان بە سیاسی دەزانن، لە كاتێكدا لە سیاسەتدا، سۆز و دنەدان و دروشمی بێ ناوەڕۆك و خۆشبەختی و خەیاڵی فریودەرانە، بوونی نییە، بەڵكو دەبێ لۆجیك و ئەقڵانیەت و ستراتیجییەت و ڕوانینی دوورمەودا و قووڵایی سیاسیی، هەبێت.
نكۆڵی لەوە ناكرێت ئەمەریكا پشتی لە ڕۆژئاوا كرد، بەڵام ئەزموونی خۆسەر، هەر لە سەرەتاوە بەهۆی نزیكی لە قەندیل و پێڕەوكردنی سیاسەتێكی هاوشێوەی پەكەكە و هاوسۆزی بۆ ئیمراڵی، دنیابینییەكی سیاسی جێی گومان و پەشیمانی، لای هاوپەیمانان بە گشتی و ئەمەریكا بە تایبەتی، دروست كرد، چونكە ڕوونە ئەمەریكا، توركیا بە ڕۆژئاوای كوردستان ناگۆڕێتەوە، ئەمە لەلایەك. لەلایەكی ترەوە، خۆشباوەڕیی هەسەدە، نیازپاكی ساویلكانەی بە عەشیرەتە عەرەبەكان، هەڵەی كوشندە بوو لە سەرەتاوە تێیكەوتن، چونكە ئەوەی ڕۆژئاوای خست، سوپا فشۆڵ و تیرۆرستیی و ئیسلامییەكەی شەرع نەبوو، بەڵكو عەشیرەتە عەرەبەكان بوون، بۆیە بە هەموو پێوەرێك، ئەوەی ڕوویدا نەك شكستە، بەڵكو شكستێكی گەورەی مێژووییە و تا دەیان ساڵی تر، كاریگەریی لەسەر سایكۆلۆجیای مرۆڤی كورد دەمێنێ.
ئەوەی جێی سەرنج بوو ئەوەیە، لە ماوەی ئەو 14 ساڵەدا، بەردەوام چەندان كەسی بەناو شرۆڤەكار و چاودێری سیاسی و كادری حزب و ئۆپۆزسیۆن، پەرلەمانتار و عێراقچی، ئەزموونی هەرێمی كوردستانیان بە ڕۆژئاوا دەشكاندەوە و بڕوایان وابوو ئەوەی لەوێ هەیە، دەوڵەتی كوردییە و نموونەی ڕاستەقینە و نەتەوەیی كوردە و دەبێ باشوور نەك هەر چاوی لێ بكات، بەڵكو هەمان سیاسەتیش پێڕەو بكات. ئەو دنەدەرانە، هێندە كاڵفام و بیركورت و ناتێگەیشتوو بوون لە سیاسەت، كوردوتەنی وایاندەزانی “ئەو بایە هەر لەو كونەوە دێت”. بۆیە دووپاتیان دەكرد كە ڕۆژئاوا دەبێتە چەقی دەوڵەتی كوردستانی گەورە و یەكگرتوو، هاكا ئاپۆش بووە سەرۆك، ئەو ئاپۆیەی لەپێناو ئازادبوونی خۆی، خەریكە قوربانی بە دۆزی نەتەوەیەك لە باكور دەدات و پڕۆژەكەی ئەوەندەی لە خزمەت دەوڵەتی توركە، لە خزمەت زمان و نەتەوەكەی خۆیدا نییە، كەچی كۆمیدیاكە لەوەدایە، یەكێكی وەك لەتیف فاتیح فەرەج كە لە گوێی گادا نەوستووە، دێت ئۆجەلان بە نیلسۆن ماندێلا دەچووێنێت.
هەرێمی كوردستان قەوارەیەكی فیدراڵی دەستوورییە، دەسەڵاتێكی دانپیانراوی نێودەوڵەتیی خاوەن دامەزراوەی خۆیەتی و لە ڕووی پێشكەوتن و ژیارییەوە پێش عێراق كەوتووە، بۆیە پێچەوانەوەی ئەو دیدە ئایدۆلۆجییەی ڕۆژئاوای بەمڕۆژە گەیاند، ئەگەر هەر لە سەرەتاوە بە گوێی بارزانی و دەسەڵاتی سیاسی هەرێمیان بكردایە، ئەوەندە قەندیلی بە ناوەندی بڕیاری خۆی نەزانیایە، ئێستە چارەنووسێكی دیكەی دەبوو. بەداخەوە وەك وتم ئەو توانەوەیە جێی خۆشحااڵی كەسمان نییە، بەڵام پێڕەوكردنی هەمان سیاسەتی دۆڕاوی پەكەكە، دواجار وایكرد هەردوو هێزەكە و ئەزموونی خۆسەریی، بخرێنە یەك تای تەرازوو و وەك یەك سەیری بكرێن و وەك یەك پاكێج مامەڵەیان لەگەڵ بكرێت، تا سەرەنجام هەردووكیشیان، هاوكاتی یەكتری هەمان چارەنووسیان هەبێت.
دنەدەرە خۆشباوەڕ و ساویلكەكانی ڕۆژئاوایش، وێڕای ئەو هەڵانە و شكستە گەورەكە، ئێستەیش دەیانەوێت بە هەر جۆرێك بێت، پاساو بۆ هەڵەیەك بهێننەوە كە هەر لە سەرەتاوە نەدەبوو بكرایە، بۆیە هێشتا لەو خەیاڵەدا دەژین كە عەبدی و ڕۆژئاوا، سەركەوتوون، بەڵام تێگەیشتن لە واقیع و ددانان بە شكسدا، جۆرێكە لە وشیاریی و بە ئاگاهاتنەوە بۆ ئەوەی پەند لە هەڵەكان وەربگرن.
درووزەكانی سوریا، هەمان كێشە و نادادی نەتەوەیی و ئیتنیكی كوردیان هەیە، بەڵام ئەوان توانیان لەسەر پێی خۆیان بووەستن و پارێزگاری لە ناوچەكانیان بكەن، ئەمە نەك لەبەرئەوەی ئیسرائیل پشتیوانیانە كە ئێستە دەوڵەتێكی تەنیایە، بەڵكو لەبەرئەوەی درووز وایان پێشانی سوریای شەرع دا كە ئەوان لەناو سوریا بوونی سەربەخۆی نەتەوەیی و ئاینیان هەیە و بەشَك نین لە دەوڵەتی ئیسرائیل، وەك ئەوەی هەسەدە خۆی بە بەشێك لە پەكەكە دەزانی، بۆیە دواجار درووز بە تایبەتمەندی خۆیەوە مانەوە، هەزاران جار بەداخەوە كوردی ڕۆژئاوایش گەڕانەوە خاڵی سەرەتا و چوارگۆشەی یەكەم، ئەمە جێی دڵخۆشی هیچ كوردێك نییە لە سەرانسەری جیهاندا.
Leave a Reply