ڕژێمی ئیسلامیی ئێران لە 1979ەوە دەسەڵاتی گرتە دەست و لەو كاتەوە سیستمێكی درێژ و ورد بۆ پیشەسازیی دروستكردنی هۆشیاری و وەلائـ بۆ ڕژێم دانرا، بێ ئەوەی هیچ ئامێرێك و هیچ گوتارێك بەكار بهێنرێت، توانی لەو كاتەوە تا ئێستە گوێڕایەڵترین مرۆڤی شوێنكەوتەی ڕژێم دروست بكات و هیچ كات خەڵكەكەی دەستیان لە ڕژێم بەرنەداوە.
ئەو پیشەسازییە لە قوتابخانەوە بۆ مزگەوت و لەوێشەوە لە كتێبیی فێربوونی تەواو و گەیشتنەوە بە مینبەر وەك خولێك بە دوای یەكتر دەسووڕێتەوە، لە ڕێی زیندووكردنەوەی یادگەی ئاینی خەڵكی ئەو وڵاتە و دووبارە شرۆڤەكردن بۆ مێژووی ئێرانی نوێ.
كاتێك بیر لەو پرۆسەیە دەكەینەوە، سەرەتا “شووشتنی مێشك” بە خەیاڵماندا دێت، بەڵام بەو گوزارشتە گشتییە نییە كە تێی گەیشتوون، بەڵكو بە شێوازێكی بەرنامەداڕێژراو و ورد و تۆكمە، ناتوانری ئەزموونی ئێران لەو ڕووەوە بە وردی شی بكرێتەوە، چونكە ئێران كۆمەڵگەیەكی یەك پێكهاتەیی نییە، ژمارەی دانیشتووانی كەسانێك و دەیان و سەتان نییە، بگرە ملیۆنانە، زۆر قورسە بتوانرێ مێشكی هەمووان بشۆردرێتەوە و یادگەیان بسڕنەوە و دووبارە پرۆگرام لەسەر یەك باوەڕ و عەقیدە بكرێنەوە.
بە پێچەوانەی ئەمەوە، كۆماری ئیسلامیی ئێران لە دوای دامەزراندنی ململانێی سیاسی و كۆمەڵایەتی و هزری بەردەوامی تووشبوون، لە ناویدا نەوەیەكی چەپڕۆ دروست بووە، چەند ساڵێكیشە خۆپێشاندانی فرەوان لەلایەن ژن و گەنجانەوە بەخۆیەوە دەبینێت، هەڵبژاردنەكان هەندێكجار ئەنجامیان دەبێت، بەڵام بەوجۆرە نییە كە ڕێبەر حەزی لێیە. بۆیە گۆڕانكاریی تێدا دەكرێت، هەموو ئەوانە ڕووبەڕووی پرسیارێكمان دەكاتەوە، ئایا ڕژێمی ئێران سەركەوتوو بووە لە شووشتنەوەی مێشكی گەلانی ئێران؟
چۆن توانی ئەو سیستمە بە وردی دابڕێژێت كە بتوانێ لە ڕێیەوە دەوڵەت بۆ پرۆسەیەكی جۆرێك لە هۆشیاری دەگۆڕێت، لە سەردەمی منداڵییەوە ئەمە بۆ منداڵان دووپاتی لێ دەكرێتەوە، كاتێكیش گەورە دەبن، بەردەوام ئەو پەیامانە دەگوترێنەوە، بۆیە هاووڵاتییان ناچار دەكات كە بیر لە دەسەڵات بكەنەوە، ئەو چەمكانەیان بە بەردەوامی بۆ دەگوترێتەوە، دەسەڵات و نیشتمان و ئاین و دوژمن و قوربانی و ئازادی.
ئەمە خاڵێكی گەوهەرییە بۆ تێگەیشتن لە بەردەوامبوونی ڕژێمی ئیسلامی ئێران، وڵاتێك كە پشت بە ڕەشبگیری دەبەستێت، بەردەوام پێویستی بە هێزە، ئەو دەوڵەتەیشی دەتوانێ بەشێك لە بەها و خواستەكانی بكات بە فەرهەنگێكی ڕۆژانەی خەڵك، ئەوا تێچووی زاڵبوون بەسەر كۆمەڵگە كەم دەكاتەوە، لەبەر ئەوە شۆڕشی ئیسلامیی ئێران لە دوای هاتنە سەر حوكمی، فێركردن و فەرهەنگ و میدیای وەك كەرتی بێلایەن سەیر نەكرد، لێ نەگەڕا وەك ئەوەی پێش شۆڕش بمێننەوە، بگرە گۆڕانكاری یەكجار گەورەی لێ دروست كردن.
لە سەرەتای ساڵانی دوای سەركەوتنی شۆڕش، ڕێبازی خوێندن و پەرتووكەكان بەتایبەت لە بواری مێژوو و توێژینەوەی كۆمەڵایەتی و پەروەردەی ئاینی گۆڕدران، هەموو ئەو شتانەی پێوەستبوون بە سیستمی پاشایەتییەوە لابران و چیرۆكەی سەركەوتن پڕ شكۆی خۆی لە شوێنی ئەوەدا نووسییەوە، ئەمە وەك یەكەم گۆڕەپانی دروستكردنی پیشەسازی مرۆڤی گوێڕایەڵی ڕژێم دادەنرێت.
بیرۆكەی پەرتووكە نوێیەكان تەنیا فێركردنی منداڵ بە زانیاری نوێ نەبوون، بەڵكو دووبارە پێناسەكردنەوەی ئەو دنیایە بوو كە خۆمان تێیدا دەژین، مێژوو تەنیا زنجیرەیەك ڕووداو نییە، بەڵكو چیرۆكی ململانێیە لە نێوان ستەملێكراو و ستەمكاران، لە نێوان دادپەروەری و ستەم، لە نێوان شۆڕش و دوژمنەكانی، ڕۆژئاوا بۆشاییەكی فەرهەنگی و ئابووری و سیاسی جیاواز نییە. بەڵكو بووەتە بە بەشێك لە هەژموونسەپاندن، شۆڕش بە تەنیا چركەساتێكی سیاسی نییە بە كەوتنی شا كۆتایی بێت، بەڵكو پڕۆژەیەكی بەردەوامە و پێویستی بە پاراستن و نوێكردنەوە هەیە.
لێرە یەكێك لە خاڵە بەهێزەكانی ئەزموونی ئێران دەردەكەوێت كە ئەویش توانای ئێرانە لە گۆڕینی سیاسەت بۆ گفتوگۆی ڕۆژانەی ناو خەڵك، بەمشێوەیە منداڵێك، گەنجێك، پیرێك، نایەوێ پەرتووكێك بخوێنێتەوە تا بزانێ كێ دوژمنی ئێران و كێ دۆستیەتی، تەنیا ئەوەندە بەسە سیمبولی دوژمن و دۆستان لە كتێبەكان بوونی هەبێت و لە تەلەڤزیۆن و لە ئاهەنگی ئاینی و لە گوتار و چیرۆك و وێنە و فیلم و بۆنە نیشتمانی و ئاینییەكان بەردەوام لێ بدرێتەوە. بە پشتبەستن بە كات تا ماوەیەكی كەم سیاسەتی ئێران لە پرسێكی دەرەكییەوە، دەبێتە بەشێك لە چوارچێوەی ژیانكردن.
لە توێژینەوەیەكی گۆڤاری “توێژینەوەكانی ئێران” نموونەیەكی جوان هاتووە، كاتێك لە دوای شۆڕش گۆڤاری “كەیهان بەچەها” لە بڵاوكراوەیەكی خۆشگوزەرانی منداڵانەوە، بوو بە ئامرازێكی گەشەكردنی سیاسەت و ئایدلۆجیای ڕژێم، چیتر چیرۆك و وێنە و یاری بڵاو نەدەكردەوە، بەڵكو لەبری ئەوە چەمكەكانی شۆڕشی ئیسلامی و ڕابەر و ئیمپریالیزم و شەهیدبوون لە ڕیزی پەروەدە و فێركردن جێگیر كرد، ئامانجی دروستكردن و پێگەیاندنی منداڵانێك بوو كە بەهای شۆڕش بزانن و هۆشیاری سیاسییان هەبێت. لێرەدا بوونی ئایدلۆجیایەكی گوێڕایەڵی دەسەڵاتی ئاینی دروست دەبێت.
ڕژێم نەیدەویست هاووڵاتییانێك هەبن كە سیاسەت بەلایانەوە گرنگ نەبێت، بەڵكو هاووڵاتییەكی سیاسی دەویست كە ئاگاداری سیاسەت بێ لە ناو ئەو بازنەیەی كە شۆڕشی ئیسلامی بۆی دیاری كردووە، بەمشێوەیە منداڵان لەگەڵ پێگەیشتنیان دوژمنانی شۆڕشیان دەناسی و دژی دوژمنەكانیان بیرۆكەیان دەخرێتە مێشكەوە، ئامادە دەكرێن بۆ خزمەتكردنی كۆمەڵە و خۆكردنە قوربانی لە پێناوی شۆڕشەوە.
بۆیە گوێڕایەڵبوون و ملكەچبوونی دەسەڵاتی ئێران بە جۆرێك پێناسە كرایەوە كە بەمشێوەیە دەبن بە بەشێك لە شۆڕشێكی كۆتایی نەهاتوو، واتە ئەو منداڵانەی دەخوێنێ، ئەو سەربازەی دەجەنگێ، ئەو گەنجەیش كە بەشداری بۆنە ئاینییەكان دەكات، هاووڵاتییەكی لێ دروست دەكرێ، كە پابەندبوون و ملكچەبوونی ڕژێم، وەك ئەركێكی هەمیشەیی و بەردەوام بەرانبەر شۆڕش دەبێ ئەنجامی بدەن، بەمشێوەیەیش جیاوازی دین و نیشتمان و شۆڕش و دەسەڵات زۆر بە كەمی بۆ هاووڵاتییان ڕوون دەبێتەوە.
لێرەوە بەرەی بەرهەڵستكاری ڕژێم، تەنیا وەك نەیارێكی سیاسی لە نێو چوارچێوەی یەك سیستمی دەسەڵات نابینرێت، بەڵكو بەرهەڵستیكردنی ڕژێم، ئەوا وەك كارێكی پێچەوانەی ئاین و باوەڕ و عەقیدە هەژمار دەكرێ و خەڵكی بە هەموو شێوەیەك دژی دەوەستنەوە.
Leave a Reply