ڕووداوی هێرشكردنە سەر خوێندكارانی عێراق و شوێنی مانەوەیان لە شاری سمنانی ئێران، بووە بە گۆڕانكارییەكی نوێ لە واقیعی تەناهیی خەڵكی عێراق لە ناو ئێراندا، دوای ئەوەی شوێنی مانەوەیان لەلایەن ژمارەیەكی زۆری خەڵكی ئێرانی هێرشی كرایەسەر، ئەم ڕووداوەیش لە كاتێكی هەستیاری پێوەندییەكانی عێراق و ئێران ئەنجام درا، جەنگ لەلایەكەوە بەردەوامی هەیە و گفتوگۆ و مشتومڕەكانیش لەسەر هەڵوێستی بەغدا لەسەر ململانێكە گەرمە.
هەرچەندە باڵوێزخانەی عێراق لە تاران هەوڵی پەردەپۆشكردنی تەنگژەكەی دا و زانكۆكەیش ماوەی مانگێك مۆڵەتی بە قوتابییەكانی عێراق لە زانكۆی سمنان دا، بەڵام ئەمە پرسیارێكی فراوانتر لە وردەكاریی هێرشكردنە سەر خوێندكارانی عێراق لە ئێران دەهێنێتە كایەوە، ئەویش بریتییە لەوەی لێكەوتەكانی جەنگ لە ئاستی سیاسی و سەربازییەوە بۆ تێكدانی پێوەندییە كۆمەڵایەتییەكانی نێوان عێراقی و ئێرانییەكان گۆڕاوە؟
تا ئێستە هیچ وردەكارییەكی متمانەپێكراو لەبارەی ئەو دەستدرێژییە بوونی نییە، بەڵام وەڵامێكی ڕوون بوو لەبارەی هەڵوێستی حكوومەتی عێراق بەرانبەر جەنگ، یان بەرانبەر بە ئاراستەی سیاسیی بەغدا، بەڵام كاتی ڕووداوەكە و قەبارەی خەڵكی بەشدار لە هێرشەكە، شیاوی ئەوەیە لە چوارچێوەیەكی فراوانتر خوێندنەوەی بۆ بكرێت، نەك تەنیا لەیەكتردانی خەڵكی شارەكە و قوتابیانی بیانی.
بەگوێرەی گێڕانەوەكان كە میدیاكانی عێراق بڵاویان كردەوە، ڕووداوەكە لەوەوە دەستی پێ كرد كە دوو ئێرانیی سەرخۆش هەوڵیان داوە بچنە شوێنی مانەوەی قوتابییەكانی عێراق، بەر لەوەی قوتابییە عێراقییەكان بە زۆر لە شوێنەكە دەریان بكەن و بە ڕوویان بوەستنەوە.
ئەم ڕووداوە بچووكە زۆر بە خێرایی پەرەی سەند و بووە كۆبوونەوەیەكی فراوانی نزیكەی 150 كەس كە بەیەكەوە هێرشیان كردە سەر شوێنی نیشتەجێبوون و قوتابییەكان، ئەمەیش برینداربوون و زیانی مادیی زۆری لێ كەوتەوە.
هەندێ وردەكاری لەبارەی هۆی ڕووداوەكە جیاواز دێتە گێڕانەوە، بەڵام دەسەڵاتدارانی ئێران وەك دۆسیەیەكی تەناهی و دادوەری مامەڵەیان لەگەڵ دۆسیەكە كرد و دوو كەسیان بانگهێشت كردووە و لێكۆڵینەوەیان لەگەڵ دەكەن، سەرەڕای ئەوەیش بە دوای ئەوانەی تریش دەگەڕێن كە بەشدار بوون لە هێرشكردنەكە.
لە بەرانبەردا بەغدا جووڵەی دیپلۆماسی دەست پێ كرد و شاندی باڵوێزخانە و پاشكۆی ڕۆشنبیری ڕەوانەی سمنان كرد، بۆ چاودێریكردنی دۆخی قوتابیان و زانكۆكە و دەسەڵاتدارانی ناوخۆیی شارەكە، بەر لەوەی كۆتاهێنانی تەنگژەكە ڕابگەیەنێت و مانگێك مۆڵەتیان پێ بدرێ، بە ئامانجی ئاساییكردنەوەی دۆخەكە و گەرەنتی سەلامەتییان.
ئەو جووڵەیە ڕەنگدانەوەی پەیبردنی بەغدا بە هەستیاری دۆسیەكە، بەتایبەت كە قوتابییانی عێراق لە ئێران، تەنیا خوێندكاری بیانی نین لە ئێران، بەڵكو بەشێكن لە بزاوتی فێركاری و ئاینی و كۆمەڵایەتیی فراوان كە هەردوو وڵات بەیەكەوە دەبەستێتەوە.
هەروەها كاتی رووداوەكە پرسیارێكی تر دێنێتە ئاراوە، پێوەندییەكانی نێوان بەغدا و تاران دەچێتە ناو قۆناغێكی وردەوە، بەهۆی جەنگی ئەمەریكا و ئێران و هەوڵدانی حكوومەتی عێراق بۆ خۆپاراستن و گرتنەبەری سیاسەتی بێلایەنی و دوورخستنەوەی عێراق لە تێوەگلانی ڕاستەوخۆی ململانێكە پێڕەو دەكات.
هەستیاریی دۆخەكە زیاترە، بەهۆی هەڵوێست و سووربوونی عەلی زەیدی سەرۆكی حكوومەت بۆ كۆكردنەوەی چەك لە دەستی دەوڵەت، لە كاتێكدایە كۆمەڵێك گرووپی سەربە تاران و دەرەوەی دامەزراوە فەرمییەكانی عێراق بوونیان هەیە، ئەو هەڵوێستەیش پێچەوانەی هەڵوێستی هێزی میلیشیاكانی نزیكە لە ئێرانەوە.
بە ڕوانین لەمانە، دەگەین بەو دەرئەنجامەی پێوەندییەكانی بەغدا و تاران بەو شێوەیەی پێشوو نەماوە و ئەو ژینگە سیاسییەی هەبوو لە گۆڕاندایە كە بەر لە جەنگ بوونی هەبوو، عێراق دەیەوێ پێوەندییەكانی لەگەڵ ئێران بپارێزێت، لە هەمان كاتدا دەیەوێ خۆی لەوە بە دوور بگرێت ببێتە گۆڕەپانی ڕووبەڕووبوونەوەی ململانێكانی ئەمەریكا و ئێران.
ئەو بژارەیە وا دەكات پێویست نەكات بەغدا ڕووبەڕووی تاران ببێتەوە، بەڵام مانای ئەوەیە كە حكوومەتی عێراق دەیەوێ بێلایەن بێ و خاكی عێراق نەكاتە بەشێك لە جەنگی ئەمەریكا و ئێران. بۆیە ئەگەر سیاسەتی فەرمیی ئێران تا ئێستەیش سووربوونە لەسەر پاراستنی پێوەندییەكان لەگەڵ بەغدا بە باشی، كەواتە پرسیارەكە گۆڕانی بەسەر دێ، بۆچی میزاجی میلی خەڵكی ئێران بەرانبەر عێراقییەكانی نیشتەجێی ئێران گۆڕاوە و جیاوازە لە پێشوو؟.
ناكرێ ئەو ڕووداوە لە یەك ڕەهەند بخوێنینەوە، هیچ بەڵگەیەكیش نییە كە هێرشەكە ناڕەزایی بووە بەرانبەر بە سیاسەتەكانی بەغدا، بەڵام هۆكاری ڕاستەوخۆی باسكراوی ڕووداوەكە باس لە پێكدادانی هەردوولا لە ناو بەشی ناوخۆی زانكۆ دەكات.
Leave a Reply