سەرەڕای تێپەڕینی چەندان مانگ لەسەر جەنگ و گوشاری سەربازی و ئابووری ئەمەریكا و ئیسرائیل و بەركەوتنی زیانی زۆر بە ژێرخانی سەربازی و ئابووری ئێران، سەرجەم ئەوانە تا ئێستە نەیانتوانیوە داڕمانی سیاسیی ڕژێم لە ئێران بهێننە كایەوە، بەڵكو دیمەنەكە بە پێچەوانەوەیە و هاوكێشەیەكی تەواو ئاڵۆز دروست بووە، ئێران لە ڕووی ئابووری و سەربازییەوە بە تەواوی لاواز بووە، بەڵام تا ئێستەیش لە ڕووی سیاسی و تەناهییەوە بە یەكگرتوویی ماوەتەوە، ئەمەیش بەسە تا ڕژێم لەسەر دەسەڵات بهێڵێتەوە.
ئەو جیاوازییە كلیلێكی گرنگی تێگەیشتنە لە هۆی بەردەوامی مانەوەی ڕژێمی ئیسلامی لە خۆڕاگری، لاوازبوونی دەوڵەت مانای هەرەسی ڕژێم نایەت، بەتایبەت كاتێك ڕژێم خۆی لەسەر تۆڕێكی تەناهی و سەربازی دروست بووە كە دەتوانێ گورز و لێدانەكان هەڵبمژێت، ناڕەزاییەكان سەركوت بكات و ڕێ لە لەتبوون لە ناو ناوەندی دەسەڵات بگرێت.
بۆردمان و هێرشی چەند مانگی ڕابردوو بۆ سەر ئێران كە سەركردایەتیی باڵای ڕژێم و ژێرخانی سەربازیی كردە ئامانج، بە تەواوی ئەوەی دەرخست كە ناكرێ چاوەڕوانی ئەوە بكرێ بەشێوەیەكی خۆكارانە دوای لاوازكردنی دەوڵەت و لەناوبردنی سەرانی ڕژێم، دەسەڵات بڕووخێ و كۆتایی بە ڕژێمی ئیسلامیی ئێران بهێنێت.
تاران سەرەڕای ئەو لاوازی و گورزە كوشندانەی بەری كەوت، توانی دەسەڵاتی هێشتنەوەی دامەزراوەكان بە یەكگرتوویی بهێڵێتەوە، سەرەڕای ئەوەی عەلی خامنەیی ڕابەری پێشووی كۆماری ئیسلامیی ئێران و دەیان سەركردەی باڵای تری ڕژێم كوژران. بەڵام تا ئێستە هیچ ڕۆشناییەك لە بوونی ترازان و لەتبوون لە ناو دامەزراوە تەناهی و سەربازییەكانی ئێران دەرنەكەوتووە.
یەكێك لە گرنگترین هۆكارەكانی خۆڕاگریی ئێران بریتییە لە سروشتی ئەو ڕژێمە سیاسییە، كۆماری ئیسلامی پشت بە شەرعییەتی خەڵك نابەستێت، بگرە خاوەنی تۆڕێكی فراوانی دامەزراوەی تەناهی و سەربازی و سیاسی و ئابوورییە، لە سەرووی هەموویانەوە سوپای پاسداران و بەسیج و دەزگەی تەناهی تر.
ئەو دامەزراوانە مانەوەی ڕژێم تەنیا وەك پرسێكی سیاسی نابینن، بەڵكو ڕاستەوخۆ پێوەستیان كردووە بە مانەوەی خۆیان و بەرژەوەندی و هەژموونیان، لەبەرئەوە كۆتایی ڕژێم واتە لە دەستدانی فراوان دەسەڵات و سامان و دواجاریش ئەگەری لێپرسینەوە و دادگاییكردنیان.
لێرەوە دەكرێ شرۆڤەی توندی مامەڵەكردن لەگەڵ خۆپێشاندانەكانی ئێران بكەین، ئەزموونەكانی پێشوو سەلماندوویانە كە دەسەڵاتدارانی ئێران بە باشیان زانیوە پێشوەختە هێز بەكار بهێنن تا ڕێگریی لە ئەنجامدانی خۆپێشاندان دژی خراپی باری ئابووری و كۆمەڵایەتی و جووڵەی سیاسی بكەن. هەروەها هەڵمەتەكانی پێشووی ڕەشبگیری و كوشتنی خۆپێشاندەران، توانای توێژی بەرهەڵستكاری ڕژێمی بە تەواوی لاواز كردووە و ناتوانن ئەو دۆخە بقۆزنەوە، بیكەن بە تووڕەییەكی گشتی و دژی ڕژێم دەست بە جووۆڵە بكەنەوە.
دۆخی ئابووری و كۆمەڵایەتی ئێستەی ئێران ڕەخساو و گونجاوە بۆ كڵپەكردنی شۆڕشێكی نوێ، بەڵام كێشەی سەرەكی بۆ بەرەی بەرهەڵستكار قەبارەی تووڕەیی نییە، بەڵكو گۆڕینی ئەو تووڕەییەیە بۆ دروستكردنی هەڕەشە لەسەر ڕژێم بەشێوەیەكی ڕێكخراو و بەردەوام.
خۆپێشاندانەكان دەكرێ فراوان بن، بەڵام ئەوكاتە مەترسی لەسەر ڕژێم دروست دەكەن، بگاتە ئەو شار و هەرێمانەی كە بنكەی كۆمەڵایەتی هێزەكانی تەناهی ڕژێمن و مانگرتن و ناڕەزایی كرێكاران و خەڵكی ئاساییشی بە دوادا بێت، ئەوكات ناكۆكی و لەتبوون لە ڕیزی دامەزراوەكانی دەوڵەت و هێزەكانی تەناهی دروست دەبێت.
بۆیە ئەگەر خۆپێشاندانەكان تەنیا توێژێكی كۆمەڵایەتی و لە چەند گەورە شارێك ئەنجام بدرێن، ئەوا ڕژێم دەتوانێ بە زەبری هێز و گرتن و كوشتن و بڕینی پێوەندییەكان كۆتاییان پێ بهێنێت، جیا لەوەی كە سەركردایەتییەكی یەكگرتووی بەرەی بەرهەڵستكارانی ڕژێمیش بوونی نییە.
ئاماژە و پێشڤەچوونەكانی ناوخۆ تا ئێستەیش دووپات لەوە دەكەنەوە، ترس لە ڕەشبگیری و كوشتوبڕ هۆكارێكی سەرەكی ڕێگرتنە لە گۆڕینی ئەو تووڕەییە زۆرەی خەڵك بەهۆی خراپی باری ئابوورییەوە، بۆ ڕاپەرینێكی سەرانسەری دژی ڕژێمی ئیسلامیی ئێران.
سەرەڕای ئەوەی دۆخی ژیان و گوزەرانی خەڵك زۆر خراپە، خەڵكی ئێران بەردەوامیش ڕووبەڕووی قورسی دەبنەوە لە ڕێكخستنی خۆپێشاندان و ناڕەزایەتی درێژمەودا بەهۆی چاودێری توندی تەناهی بەسەر سەرجەم شار و شارۆچكەكانەوە.
سزاكانی ئەمەریكا ئابووری ئێرانیان بە قورسی لاواز كردووە، بەهای دراوی ئێرانی داتەپیوە، نرخی كاڵاكان زۆر بەرز بوونەتەوە و توانای كڕین لەلایەن هاووڵاتییان لە دۆخێكی زۆر خراپە، بەڵام ئەوە مانای ئەوە نییە كە ئابووری ئێران بە تەواوی وەستێنراوە. لە میانەی چەندان ساڵی ڕابردوو كە هەمیشە سزاكانی ئەمەریكا سەپێنرابوونە سەر ئێران، تاران توانیویەتی تۆڕێكی یەكجار فراوان بۆ بەزاندنی كۆتوبەند و سنووری سزا دارایی و بازرگانییەكان دروست بكات، هەر ئەو تۆڕەیشە پارەی بیانی و داهات بۆ ڕژێم دەستەبەر دەكات، ئەمە سەرەڕای ئەوەی تا ئێستەیش بەشێك لە نەوت لە ڕێی كەناڵی ناڕاستەوخۆوە هەناردەی دەرەوە دەكات.
توێژینەوەیەكی نوێ بە ناوی “ئێران 2040” لە زانكۆی ستانفۆردی ئەمەریكی كراوە و تێیدا هاتووە، هەناردەكردنی نەوت و كاڵای نانەوتی ئێران لە دوای 2021ەوە به تەواوی چاك بووەوە و لە 2024 بۆ سنوور و ئاستی سەردەمی ڕێككەوتنی ئەتۆمی لەگەڵ ئەمەریكا كە لە 2015 لە نێوان ئیدارەی ئۆباما و ئێران واژوو كرا، بەوهۆیەوە سزاكان لەسەر ئێران هەڵگیران.
چین تا ئێستەیش هاوردەكاری سەرەكیی نەوتی ئێرانە و تارانیش تۆڕی گواستنەوە و پارەداركردنی زۆر ئاڵۆزی دروست كردووە تا سزاكان تێپەڕێنێت، بۆیە ئێستە بەشێوەیەكی سەرەكی پشت بە یوانی چینی دەبەستێت و ئەو تۆڕانەیشی كە دروستی كردبوون، بە یوان مامەڵە لەگەڵ ناوەندە داراییە گەورەكانی ئاسیا و ناوچەكە دەكەن.
هەموو ئەوانە مانای ئەوە ناگەیەنن كە ئابووری ئێران لە دۆخێكی باشدایە، بە پێچەوانەوە گوشارەكانی ئێستەی ئەمەریكا زۆر ئازاربەخشن و هەناردەی نەوتی ئێران بە تەواوی كەمی كردووە، نرخی دراوی ئێرانی دابەزیوە و هەڵئاوسان گەیشتووەتە لووتكە و سووتەمەنی و كاڵا لە بازاڕدا بوونیان نییە. بۆیە ئەگەر ڕژێم تا ئێستە بەرگەی بۆردمانە سەربازییەكانی ئەمەریكای گرتبێ و توانبێتی سنوورێكیان بۆ دابنێت، ئەوا توانای لە ڕێگرتن و بەرگەگرتنی خنكاندنی ئابووری ئەستەمە بتوانێ سنووریان بۆ دابنێت.
لێرەوە واشنتن گرەو لەسەر كات دەكات، هەرچەند سزا و گەمارۆ و گوشارەكان زیاتر و زۆرتر بخایەنن، توانای حكوومەت لە پشتیوانیكردنی دراو و سووتەمەنی و كاڵا و پێویستییە سەرەكییەكان لاوازتر دەبێت، بەو شێوەیەیش ئەگەری گۆڕینی تەنگژەكە لە ئابوورییەوە بۆ خرۆشانی شەقام زیاتر و زیاتر دەبێت.
سەرەڕای خۆڕاگری و بەرگەگرتنی ڕژێم تا ئێستە بەرانبەر بە گوشاری سەربازی و ئابووری، بەڵام ئەو مانای ئەوە نییە كە ڕژێم بۆ هەمیشە دەتوانێ خۆڕاگر بێت، بە هیچ شێوەیەك ناتوانرێ هەرەسی پێ بهێنرێت، چونكە جیاوازی هەیە لە نێوان توانای ڕژێم بۆ مانەوە لە ژێر گوشار و توانای لە بەردەوامیدان و وەستانەوە لە پێناوی مانەوە بۆ كاتێكی دوور و درێژدا.
Leave a Reply