عیرفان عەلی حەسەن
حکومەتی فیدراڵی عێراق ئێستا لە نێوان دوو بەرداشتدایە: لە لایەک، ٢.٥ تریلیۆن دینار لە صندووقی چاودێرى کۆمەڵایەتی بە نهێنی ونبووە و کەس نازانێت چۆن و بۆ کوێ ڕۆیشتووە؛ لە لایەکی تردا، هەمان حکومەتە دەڵێت “بودجە نییە” بۆ مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان! ئەمە گەندەڵییەکی ئاشکرایە کە بە چاوی خەڵک دەکرێت، و لە هەمان کاتدا بەڵێنی “یاساسەروەری” و “چاکسازی” دەدرێت!
لێکۆڵینەوەی کۆمیسیۆنی سەرپەرشتیاری عێراق ئاشکرای کردووە کە ٢.٥ تریلیۆن دینار عێراقی (نزیکەی ١.٩ ملیار دۆلار) لە صندووقی چاودێرى کۆمەڵایەتی “ونبووە”—پارەیەک کە دەبوایە بۆ یارمەتیدانی خێزانە هەژار و کەسانی پێویستدار تەرخان بکرێت. ڕاپۆرتەکان دەڵێن ئەم پارەیە “بەبێ مۆڵەت دەرهێنراوە”، واتە کەسێک یان دەستەیەک بە نهێنی و بە نایاسایی ئەم بڕە گەورەیەی بردووە!
پرسیار: کێ ئەم پارەیەی برد؟ بۆ کوێ چووە؟ بۆچی سیستمەکانی کۆنترۆڵ نەیانتوانی ڕێگری بکەن؟
لە هەمان کاتێکدا کە ٢.٥ تریلیۆن دینار بە نهێنی لە صندووقەکانی حکومەت دەردەچێت، حکومەتی فیدراڵ بە فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان دەڵێت: “بودجە نییە بۆ مووچەتان!” ئەو مامۆستا و پەرستار و فەرمانبەرانەی کە مانگ بە مانگ چاوەڕوانی مووچەکانیانن، دەبێت بزانن کە حکومەت ٢.٥ تریلیۆن دیناری بە “ونبوون” تۆمار کردووە، بەڵام “نەیتوانیوە” مووچەی ئەوان بدات!
ئەمە گەندەڵی ، ئەمە دزییە! ئەمە تەنها کەموکوڕی کارگێڕی نییە، ئەمە بڕیارێکی سیاسییە بۆ ڕاگرتنی مافی خەڵک لە کاتێکدا بەرپرسان و کەسانی نزیک بە دەسەڵات پارەی گشتی دەبەنە هی خۆیان!
لە کاتێکدا فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان بە مانگ مووچەیان نادرێت و دەڵێنرێت “بودجە نییە”، ٢.٥ تریلیۆن دینار بە ئاسانی لە صندووقەکانی حکومەت دەردەچێت و کەس پرسیار ناکات! لە کاتێکدا خێزانەکان لە نێوان نان و دەرمان یەکێک دەبێت هەڵبژێرن، بەرپرسان هیچ لێپرسینەوەیەک نییە!
ئەم ناعادڵانەیە تەنها بەرهەمی لاوازیی سیستم نییە، بەرهەمی سیستمێکە کە بە مەبەست دروستکراوە بۆ خزمەتکردن بە بەرژەوەندیی دەسەڵاتداران، نەک بەرژەوەندیی خەڵک.
هەر جارێک گەندەڵییەکی گەورە ئاشکرا دەبێت، حکومەت بەڵێنی “لێکۆڵینەوەی وردبینانە” و “سزادانی تاوانباران” دەدات. بەڵام تاوانباران هەرگیز سزا نادرێن، پارە وونبووەکان هەرگیز ناگەڕێنەوە، و گەندەڵی بەردەوام دەبێت. لە هەمان کاتدا، قوربانییەکانی ڕاستەقینە—خێزانە هەژارەکان، فەرمانبەرە بێمووچەکان، خەڵکی ئاسایی—هیچ یارمەتییەکیان نابینن.
ئەم سیستمە بە ڕوونی دەڵێت: گەندەڵی سوودبەخشە بۆ دەسەڵات، و سزادان تەنها بۆ خەڵکی ئاسایییە کە داوای مافی خۆیان دەکەن!
ئەگەر حکومەت دەتوانێت ڕێگە بە دزینی ٢.٥ تریلیۆن دینار بدات، ئەوا ئەو حکومەتە توانای دانی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستانی هەیە. ئەگەر ئەم بڕە گەورەیە دەتوانێت “ونبێت” بەبێ لێپرسینەوە، ئەوا “بودجە نییە” تەنها پاساوێکە بۆ سزادانی سیاسی.
ڕاستییەکە ئەوەیە: پارە هەیە، بەڵام بۆ گیرفانی نادیارە، نەک بۆ مووچەی فەرمانبەر. بودجە هەیە، بەڵام بۆ دزی و گەندەڵییە، نەک بۆ خزمەتگوزاری. سیستم کاردەکات، بەڵام بۆ سامانداربوونی بەرپرسانە، نەک بۆ ژیانی خەڵک!
تاکو کەی ئێمە دەبێت ئەم درۆیە قبوڵ بکەین؟ تاکو کەی حکومەت دەتوانێت بڵێت “پارە نییە” لە کاتێکدا تریلیۆنان دینار بە نهێنی دەدزرێت؟ تاکو کەی خەڵک دەبێت تێچووی گەندەڵیی بەرپرسان بدات؟
Leave a Reply