پرسیاری سەرەكیی عێراق، دوای بە ئامانجگرتنی بۆڕیی نەوتی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوای سعوودیە بە درۆن كە لە میسانەوە هەڵدراون، ئەوە نییە كە كێ درۆنەكانی هەڵداوە، بگرە پرسیارە سەرەكییەكە ئەوەیە كێ فەرمانی دەركردووە كە خاكی عێراق بۆ بۆردمانكردنی سعوودیە بەكار بهێنرێت، دوای ئەوەی بەغدا ددانی بەوەدا نا كە هێرشكردنە سەر بۆڕییە نەوتییەكە لە ناوچەیەكی سەربە پارێزگای میسان بووە، سەرۆك وەزیران، فەرماندەی ئۆپراسیۆنەكان و فەرماندەی پۆلیسی پارێزگاكەی لە كار دوور خستەوە، ئەو دۆسیەیە بۆ ئاستێكی زۆر هەستیار بەرز بووەتەوە و پێوەستە بە سنووری دەسەڵاتی دەوڵەت بەسەر گرووپە چەكدارەكان و بڕیاری دروستكردنی گرژییەكان و جەنگ و ئاشتییەوە.
ئەو پرسیارە هەستیاریی زیاتر دەكات، كاتێك وەڵامە چاوەڕوانكراوەكان حكوومەتی عێراق دەخەنە بەردەم كێشەیەكی جیاوازەوە، ئەگەر میلیشیا چەكدارەكان خۆیان سەربەخۆیانە ئەو بڕیارەیان دابێت، ئەوا لەسەر بەغدا پێویستە جووڵەی زیاتر بكات، بۆ كۆكردنەوەی چەك لە دەستی دەوڵەت و ڕێكخستنی چەك لە دەستی دامەزراوە فەرمییەكان، بەڵام گرنگە ددان بەوەدا بنرێت كە گرفتی كۆكردنەوەی چەك و زاڵبوون بەسەر میلیشیاكان كارێكی تەواو قورسە.
لە حاڵەتێكی تردا ئەگەر هێرشەكە بە هاوئاهەنگی لەگەڵ هێزەكانی سیاسیی عێراق ئەنجام درابێت، ئەوا كێشەیە زۆر ئاڵۆزتر دەبێت و دەستوەردانی سیاسییەكان لە بڕیاری سەربازی ئاشكرا دەكات، یان ئەگەر هاوئاهەنگی لەگەڵ حووسییەكان هەبووبێت، بە فەرمانی ئێران ئەو كارە كرابێت، ئەوا عێراق دەبێتە گۆڕەپانێكی تازە و پێشكەوتووی ململانێكانی ناوچەكە و سنووری دەسەڵاتەكانی دەوڵەت لە عێراق بە تەواوی پێشێل دەكرێت.
لایەنێكی هێرشەكە كە تا ئێستە جێگەی مشتومڕە سەرچاوەی هێرشەكەیە، سعوودیە دووپات لەوە دەكاتەوە كە بە چەند درۆنێك بۆڕیی نەوتی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوای سعوودیە كراوەتە ئامانج كە لە خاكی عێراقەوە هەڵدراون، لە بەرانبەردا بەغدا دووپاتی كردەوە كە هێرشەكان لە ناوچەیەكی سەربە پارێزگای میسان ئەنجام دراون، ڕیاز داوای لە بەغدا كرد كە ڕێوشوێنی پێویست بگرێتەبەر بۆ ڕێگرتن لە دووبارەبوونەوەی بەكارهێنانی خاكەكەی بۆ هێرشكردنە سەر شانشینی سعوودیە و ئەمجارە وەڵامی میلیشیاكان ناداتەوە، لەسەر داوای سەرۆك وەزیرانی عێراق و دەرفەت بە بەغدا دەدات كە دەست بە جووڵە بكەن، لەگەڵ ئەوەی مافی وەڵامدانەوە و بەرگریكردن لەخۆی هەیە.
بەم كارە ئێستە تۆپەكە لە گۆڕەپانی حكوومەتی عێراقە و ئەوەی لەسەریەتی، تەنیا سەركۆنەكردنی هێرشەكە نییە، بگرە دیاریكردنی ئەو لایەنەیە كە لە پشت جێبەجێكردنی هێرشەكە و ئەوەیشە كە فەرمانی بە هێرشكردنەكە داوە، جیا لەوەی ئەوەیش یەكلا بكاتەوە كە چۆن گرووپێكی چەكدار توانیویانە درۆنی هێرشبەر لە ناوچەیەك كە دەكەوێتە سنووری بەرپرسیاریەتی و دەسەڵاتی دامەزراوە فەرمییەكانی دەوڵەتی عێراق بفڕێنن؟.
بەغدا بە فەرمی دەستی بە گرتنەبەری ڕێوشوێنەكان كرد، فەرماندەی ئۆپراسیۆنە هاوبەشەكان و فەرماندەی پۆلیس لە كارەكانیان دوور خرانەوە و بەرپرسانی پارێزگاكە لێكۆڵینەوەی وردیان لەگەڵ دەكرێ و بەشێوەیەكی كاتی چەند دەروازەیەكی سنووری لەگەڵ ئێران داخران، هەڵمەتێكی گەڕان و پشكنین و كۆكردنەوەی زانیاری لە میسان دەستی پێ كرد، بەڵام ئەو ڕێوشوێنانە تەنیا وەڵامدانەوەی ئەو هێرشەن كە ڕوویان داوە، نەك لێكۆڵینەوەی ورد لەبارەی بەرپرسان و ئەنجامدەرانی هێرشەكە و ئەو تۆڕەی لە پشتیەوەن.
تا ئێستە حكوومەتی عێراق بەرپرسیاری هێرشەكەی ڕانەگەیاندووە، ئەمەیش لە كاتێكدایە موقاوەمەی ئیسلامی لە عێراق كە بە چەتری كۆكەرەوەی میلیشیاكانی ئێران لە عێراق هەژمار دەكرێت، دووپاتی كردەوە كە ئەوان بەرپرسیار و ئەنجامدەری ئەو هێرشە نین، ئەو ڕەتكردنەوەیەی بەرپرسیاریەتییە لێكۆڵینەوەكان داناخات، بگرە دیاریكردنی بەرپرس و ئەنجامدەری هێرشەكە زۆر قورستر دەكات، بە تایبەت لە ژینگەیەك كە گرووپی چەكداری جۆراوجۆر بوونیان هەیە و خاوەنی مووشەك و درۆنن و تۆڕی گواستنەوەی بەهێزیش هەن كە تواناكانی دەوڵەت دەبەزێنن.
لێرەوە چەند ئەگەرێك دێنە پێشەوە، یەكەمیان ئەوەیە گرووپێكی چەكدار ئەو بڕیارەیان لەلایەن خۆیانەوە داوە كە هێرش بكەنە سەر سعوودیە، لەم حاڵەتە حكوومەتی زەیدی ڕووبەڕووی پرسیاری قورس دەبێتەوە، چونك حكوومەتی بەغدا دەتوانێ دڵنیایی بە ڕیاز و واشنتن بدات كە بەسەر تەواوی خاكی عێراق زاڵە، لە كاتێكدا گرووپە چەكدارەكان لە ناو خاكی عێراقەوە دەتوانن درۆن بۆ دەرەوەی سنووری عێراق بهاوێژن، بێ ئەوەی دەزگە فەرمییەكانی وڵات هیچ ئاگەداری و زانیارییەكیان لەسەر هەبێت.
گریمانەی دووەم ئەوەیە، هێزێكی سیاسی عێراق بوونی هەیە بووەتە قەڵغانی شاردنەوەی ڕاستییەكان و فەرمانی هێرشكردنی بە نهێنی دەركردووە، ئەگەر ئەوە بسەلمێنرێت، ئەو حكوومەتی عێراق لە بەردەم كێشەیەكی زۆر گەورە دەبێت، چونكە میلیشیاكان تەنیا لە ڕووی سەربازییەوە زاڵ نین، بگرە دزەیان كردووەتە ناو هێزە سیاسییەكانیشەوە، ئەو گرووپە سیاسییانەی بە ئاشكرا چالاكی دەكەن و لە حكوومەتن یان لە ناو پرۆسەی سیاسی عێراقدان لە پشتی ئەو كارانەوەن.
سێیەم ئەگەر ئەوەیە كە هێرشەكە پێوەندیی بە پەرەسەندنەكانی جەنگ و ململانێكان لە ناوچەكە هەیە، پێشتر ئەوە سەلمێنراوە كە حووسییەكان و گرووپە میلیشیاكانی عێراق هاوئاهەنگیی تەواویان هەیە و ئاژانسی ئەسیۆشەیتد پرێس لە زاری بەرپرسانی ناوچەكەوە دووپاتی كردەوە، حووسییەكان و گرووپە میلیشیاكانی ئێران لە عێراق لەمدواییە هاوئاهەنگیی تەواویان هەبووە بۆ بۆردمانكردنی دامەزراوە نەوتییەكانی سعوودیە، ڕاستی ئەم گریمانەیە ئەوە دەسەلمێنێت كە هێرشەكە ناكرێ تەنیا وەك ڕووداوێكی پێشێلكردنی دۆخی تەناهی لە ناوخۆی عێراق سەیر بكرێت، بگرە دەبێتە بەشێك لە دابەشكردنی ڕۆڵ لە نێوان گرووپە چەكدارەكانی سەر بە ئێران لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.
ئەو گریمانەیە دەكرێ لە گۆشەیەكی فراوانەوە قسەی لەسەر بكرێت، بۆچی گوشارەكان بۆ سەر سعوودیە لە دوو ئاراستەوە ئەنجام دەدرێن، حووسییەكان لە یەمەنەوە هێرش دەكەن و درۆنەكانیش لە خاكی عێراقەوە یەكێك لە گرنگترین ڕێڕەوەكانی هەناردەكردنی نەوتی سعوودیە دەكەنە ئامانج، كە جێگرەوەی سەرەكی گەرووی هورمزە بۆ سعوودیە.
قسەكردن لەسەر هاوئاهەنگیی حووسی و میلیشیاككانی عێراق دەبێ لە چوارچێوەی لێكۆڵینەوەكانی عێراقەوە بێت، ئەوكاتەی كە شوناسی هێرشبەرەكانی ئەمدواییە لەلایەن بەغداوە دیاری دەكرێت، تا ئێستە بەغدا دەرئەنجامی لێكۆڵینەوەكانی بەشێوەیەكی ئاشكرا ڕانەگەیاندووە.
لێرەوە گریمانەیەكی زۆر هەستیارتر دێتە پێشەوە، ئەویش سەرپەرشتی ڕاستەوخۆی هێرشەكەی سەر سعوودیە لەلایەن ئێرانەوە، ئەو گریمانەیش پشت بە پێوەندیی قووڵ و هەمیشەیی نێوان میلیشیاكانی ئێران و سوپای پاسداران دەبەستێت، پێشتریش پشتڕاستی ئەوە كراوەتەوە كە پاسداران لەگەڵ میلیشیاكانی عێراق هاوئاهەنگیان هەیە و مەشق و ڕاهێنان بە گرووپە چەكدارەكان دەكەن، بەڵام هیچ بەڵگەیەكی ڕوون نییە كە سەلمێنەری ئەوە بێت كە تاران بەشێوەیەكی ڕاستەوخۆ فەرمانی بە میلیشیاكان كردبێت، ئەو بۆڕییە نەوتییە ستراتیجیەی سعوودیە بۆردمان بكەن.
بەغدا ڕەزامەندیی لەسەر داوایەكی ئێران داوە، بە هاوبەشی لێكۆڵینەوە لەبارەی شوێنی هەڵدانی درۆنەكان بكەن كە لە نزیك سنوورەكانی ئێران و عێراق دۆزراونەتەوە، ئەو جۆرە هاوبەشی و هاریكارییە دەكرێ سوودبەخش بێ بۆ دیاریكردنی سەرچاوەی كەلوپەل و درۆنەكان و چۆنیەتیی گەیشتنیان بەو شوێنە، بەڵام لەگەڵ ئەوەیش پرسیار و مشتومڕ لە دوای خۆیدا دروست دەكات، ئایا بەغدا دەتوانێ لێكۆڵینەوەیەكی ورد و بێلایەن و سەربەخۆیانە لە دۆسیەیەكی پێوەست بە گرووپە چەكدارەكان كە پێوەندی تۆكمەیان بە ئێرانەوە هەیە، بكات؟.
حكوومەتی زەیدی لە بەردەم تاقیكردنەوەیەكی قورسدایە، دەیەوێ سعوودیە و وڵاتانی كەنداو دڵنیا بكاتەوە لەوەی عێراق ڕێ بە بەكارهێنانی خاكەكەی نادات كە ببێتە سەكۆی بۆردمانكردنی وڵاتانی درواسێ، لە هەمان كاتدا كار دەكات بۆ بڕواهێنانی ئەمەریكا بەوەی لە جووڵەدایە بۆ كۆنترۆڵكردنی گرووپە چەكدارەكان و داماڵینی چەك لە گرووپە میلیشیاكان، بەڵام ئەوە ڕوونە كە ئەو دۆسیەیە پێویستی بە كاتی زیاترە.
Leave a Reply