بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی و بیری ناسیونالیزمی كوردی، وەك هەموو بزووتنەوە نەتەوەییەكانی تری ناوچەكە و دنیا، لە مێژووی پڕ لە سەختی و خەباتی خۆیدا بە قۆناغی جۆراوجۆردا تێپەڕیوە. ئەم ڕێچكەیە هەمیشە لە نێوان دوو جەمسەری فكری و كردەنیدا، سەرقاڵی ململانێ و هاوسەنگی ڕاگرتن بووە، یەكێكیان دیدگەیەكی گشتگیر و نیشتمانییە كە سنوورە دەستكردەكان تێدەپەڕێنێت (كوردستانیبوون)، ئەویتریان تێڕوانینێكی سنووردارتر و لۆكاڵیترە كە زیاتر لە كەناری تەسكبینیی جیۆگرافی و قەوقەسی بەرژەوەندییە تەسكەكاندا دەمێنێتەوە (ناوچەگەرێتی).
ناسنامەی نیشتمانی و ڕۆحی كوردستانیبوون
كوردستانیبوون وەك چەمكێكی فكری و سیاسی تەنیا جیۆگرافیایەكی داگیركراو یان دابەشبوو پێشان نادات، بەڵكو ئاماژەیە بۆ هەستێكی قووڵی نەتەوەیی دەكات كە ڕیشەی لە كولتوور، زمان، مێژوو و چارەنووسێكی هاوبەشدا هەیە. لەم دیدگەیەدا خەباتی نەتەوەیی بە جۆرێك دادەنرێت كە فرەیی ناوچەیی و جیاوازییەكان دەكاتە هەوێنی دەوڵەمەندكردنی كۆمەڵگەیەكی یەكگرتوو.
ناسیونالیزمی ڕاستەقینەی كوردی كاتێك لە باوەشی “كوردستانیبوون”دا گەشە دەكات، هەموو پارچەكان، تاك بە تاكی شارەكان و كولتووری هەر ناوچەیەك وەك بەشێك لە جەستەیەكی زیندوو دەبینێت. ئەم ڕوانگەیە دوورە لە جیاكاری و چاوی تەنیا لە بەرژەوەندیی گشتی و ئازادیی گشتگیرە.
مەترسییەكانی ناوچەگەرێتی و تەسكبینی
لە بەرانبەردا دیاردەی “ناوچەگەرێتی” و لۆكاڵگەرایی تەسك، یەكێكە لەو ئاستەنگانەی هەمیشە وەك بەربەستێكی قورس لە بەردەم یەكڕیزی و پێشكەوتنی بیری نەتەوەییدا خۆی پێشان داوە. ناوچەگەرێتی كاتێك سەر هەڵدەدات، دیدگە نیشتمانییە گەورەكە بچووك دەكرێتەوە بۆ چوارچێوەی ناوچەیەك، شارێك، یان تەنانەت حزبایەتییەكی ئایدۆلۆجیی و نەسازان.
ئەم شێوازە لە بیركردنەوە لە (دژایەتی) لەگەڵ ڕۆحی ناسیونالیزمدا، قەیرانی متمانە دروست دەكات و هێزی بزووتنەوەی نەتەوەیی پارچە پارچە دەكات. لە مێژوودا زۆرترین زیان كە بەر خەباتی كورد كەوتووە، لە ئەنجامی بەرژەوەندییە لۆكاڵییەكان و لە بەرچاونەگرتنی ستراتیجە نیشتمانییە گشتگیرەكانەوە بووە.
پردی پێوەندی و ئاراستەی داهاتوو
چارەسەر لەم ململانێ فكرییەدا، ڕەتكردنەوەی لایەنە لۆكاڵییەكان نییە، بەڵكو خستنە خزمەتیانە بۆ ناو چوارچێوەیەكی گەورەتری نیشتمانی. هەر ناوچەیەك، شارێك و كولتوورێك كە خاوەنی تایبەتمەندی و جوانیی خۆیەتی، دەبێت ببنە بەشێك لە تابلۆی دەوڵەمەندی ناسنامەی كوردستانی.
كاتێك جیاوازییە جیۆگرافی و مێژووییەكان وەك فاكتەری تەواوكەر سەیر دەكرێن، نەك جیاكەرەوە، بیری ناسیونالیزم دەتوانێ لە قۆناغی سۆزدارییەوە بگاتە قۆناغی پێگەیشتنی هۆشیاریی سیاسی و نیشتمانی.
لە كۆتاییدا تێپەڕاندنی هەرێمچیەتی و گەیشتن بە لووتكەی «كوردستانیبوون»، پێویستی بە گۆڕانكارییەكی هزری لە تاك و كۆمەڵگەی كوردیدا هەیە. تەنیا بە ڕوانینێكی فرەوان كە بەرژەوەندیی باڵای نەتەوەیی بخاتە سەرووی هەموو بەرژەوەندییەكی لاوەكییەوە، دەكرێت هیواداری سەركەوتنی ئاراستە ڕاستەقینەكەی ناسیونالیزمی كوردی بین، لە گەیشتن بە مافە ڕەواكانی.
Leave a Reply